شما هم یک جن خورده اید!

شما هم یک جن خورده اید!
«یاداشتی بر مجموعه داستان «جن خورده» نوشته ی «مجتبی مقدم»
علی فتحی مقدم
مجموعه داستان «جن خورده» نوشته ی مجتبی مقدم سومین مجموعه داستان او پس از «خرس در آغوش درخت» و «این داستان حسابی شما را می خنداند» است که در تابستان 1403 توسط نشر «تا» چاپ و روانه ی بازار کتاب شده است. این مجموعه حاوی 12 داستان کوتاه است که اکثر آن ها در جشنواره های داستانی چند سال اخیر از جمله جایزه های ادبی «حیرت»، «زاینده رود»، «جمال زاده»، «مازندران»، و…برگزیده و یا به مراحل نهایی راه یافته اند.
مقدم در این اثر نسبت به دو مجموعه ی پیشین خود قصه گوتر شده اما همچنان ردپای مولفه های قبلی چون در هم آمیزی مرز واقعیت و خیال، تخیل شگرف، موقعیت های غریب و شخصیت های روان گسیخته ی در بحران را در کنار حضور و تاثیر اساطیر و افسانه ها و قصه های بومی در بستری امروزی می توانیم مشاهده کنیم.
«جن خورده» اولین داستان مجموعه که نام اثر را نیز یدک می کشد داستانی زبان ورز است که شخصیت افسون زده اش ساکن خانه ای منحوس در کوچه ای مرموز می شود و با خوردن جن مرز واقعیت و خیال و وهم و خواب و رویا برایش درهم می شود. او دچار جن خوردگی می شود و بالاآوردن های پی در پی جن هم او را از این نفرین رهایی نمی بخشد. این داستان همچنان که مخاطب را می ترساند او را به خوردن جن هم دعوت می کند.
در «پری کُشی» جنازه ای ناشناس پیدا می شود و نویسنده بازیگوشانه و در تلاش برای تجربه کردن فرم های تازه تر، حرف ها و شایعات پیرامون هویت جنازه، سرنوشت و سرگذشت او را هر بار به شکلی متفاوت از زبان راوی های گوناگون یک کلاغ چهل کلاغ می کند. راوی/کلاغ اول او را مواد فروش می داند و راوی/کلاغ دوم یک مبارز سیاسی و راوی/کلاغ سوم یک جن زده ی در ارتباط با از «مابهتران»…در این یک کلاغ چهل کلاغ، حتی گرگ هایی که جنازه را دریده اند نیز سهمی در روایت دارند.
«همان طور ماند تا سنگینی نامرئی ای که وقت بیدار شدن، یک دقیقه بیشتر را برایش غیر قابل تحمل می کرد، برود.» سطر آغازین داستان «یک دقیقه بیشتر» شرح وضعیت دختر جوانی ست که قدرت بویایی ویژه ای دارد و از این طریق با آدم ها تعامل می کند و در عین حال سختیِ زیست یک دختر در جامعه ای با چالش های خطرناک را تاب می آورد و از دقیقه ای به دقیقه ای دیگر برای او شکلی از مبارزه است.
داستان «چغخثغگلپ» داستان فراموش کردن یادها، خاطره ها و زبان و درنهایت خود است. عموی بزرگ خانواده مبتلا به آلزایمر است. راوی شاهد این زوال مزمن است و تقابل عشقی- سیاسی عموی بزرگ با پدرش (برادر وسطی) و عموی کوچک را که با خیانت پدرش به دو برادر دیگر همراه بوده را به یاد می آورد. این رقابت و خیانت قرینه ی رابطه و رقابت عشقی- سیاسی خودش با برادرهایش است. او هم با تفرقه بین دو برادر معشوقه را نصیب خود کرده و اکنون از رفتار سرد معشوق در عذاب است. آلزایمر عموی بزرگ را به جایی می رساند که از زبان اش جز چند حرف به هم چسبیده ی بی ربط مثل «چغخثغگلپ» باقی نمی ماند.
«مرگ ارزانیان» یک فراداستان است. یک ارجاع به داستانی تاریخی در کتاب دو قرن سکوت عبدالحسین زرین کوب. راوی حین روایت داستان خود، داستان رخ داده در این کتاب و فرایند نوشتن و خلق داستانش را توضیح می دهد. «مرگ ارزانیان» نامی است که در آن برهه به افراد در انتظار اعدام می دادند و راوی با بازی با این نام و مفهوم آن سعی در پیوند تناظر عدالت و بی عدالتی در درازنای تاریخ تا به اکنون دارد. این داستان شاهد بیدادها و بی عدالتی هاست.
«تطهران در اشیاء» داستان شورش یک فندک علیه آدم هاست. فندکی که به وجوه مختلف شیئی بودنش آگاه است و معتقد است که اگر اشیاء برتر از آدم ها نباشند از آن ها کم تر نیستند و برای اثبات حرفش با آدمی که از او برای روشن کردن سیگارش استفاده می کند راهی دزدی از یک موزه مردمی می شود تا با اشیاء کهن صحبت کند و آن ها را گواه بر حرفش بگیرد. این دزدی ماجراجویانه و هیجان انگیز مخاطب را به درک متفاوتی از رابطه ی انسان و اشیاء می رساند.
«گربه و کاج» روایت پرسه گردی یک گربه ی عجیب و غریب و رابطه ی عاشقانه ی او با یک کاج است. گربه ای که به آن چه در پیرامون اش می گذرد آگاه است و به آن واکنش نشان می دهد. او به زندگی آدم ها سرک می کشد و با پرسه زنی هایش بر روند زندگی آنها تاثیر می گذارد.
«خرس کُش» فشرده ای از یک وضعیت گروتسک است. موقعیت های غریب و وهم ناک که به مرور شخصیت به ظاهر عادی و سالم داستان را در مواجهه با خود به مرز جنون می کشاند. شخصیت داستان به یک ناکجا آباد تبعید می شود و به ناچار اجنه ی خانه کرده در یک درخت گردو را قتل عام می کند و با قتل خرسی در ادامه، سال ها به زندان می افتد. داستان با انتقام فرزند آن خرس از او به پایان می رسد اما غرابت آن با مخاطب می ماند.
در«جمجمه»، یک دورهمی دوستانه برای خوش گذرانی چند دوست کنار رودخانه، با پیدا شدن یک جمجمه از قبرستانی تاریخی به گپ و گفتی جدی در مورد تاریخ و گذشته و تاثیرش بر اکنون و آینده تبدیل می شود تا جایی که به درگیری و زد و خورد می رسد. در این داستان و برخی دیگر از داستان های این مجموعه (به نسبت دو مجموعه ی پیش تر نویسنده) شاهد حضور شهر «باغملک» (خوزستان/جنوب) به عنوان مکان رخداد حوادث در قالب یک شخصیت موثر بر آدم ها و رخدادهای داستان هستیم. در این مجموعه باغملک به شهری داستانی تبدیل می شود و زیست داستانی پیدا می کند.
«تشییع جنازه» تشییع جنازه ای ست در زیر بارانی سیل آسا که شخصیت داستان آن را زیر سر دو دیوی می داند که بالای ابرها در حال غرق کردن آدم ها هستند. در این مراسم آیینی شخصیت داستان به درک و دریافت دیگری از خودش، زندگی و مرگ دست می یابد.
«فِلِر» گازی است که از مشعل های نفت در جنوب به شکل آتش بیرون می آید و به نماد جنوب تبدیل شده است. گازی که باید به شکل آتش بسوزد اما نه آن قدر که همه ی آن نابود شود. شخصیت داستان، که برادرش به خاطر فقر و نداری تن به قاچاق داده و زندانی شده و در دوران کرونا قصد فرار از زندان را دارد، خودش و دیگران را فِلِر می داند که عمرشان بیهوده و بی هیچ حاصلی می سوزد. ناگفته پیداست فرار از زندان ناکام می ماند و غمی در دل غمی دیگر می زاید.
«کالبد» داستان آخر مجموعه، داستان یک تعقیب و گریز هفت روزه در دل یک کوچ در ایل بختیاری ست. پسری دختری را که عاشق اش بوده می کشد و می گریزد و چند مرد از ایل برای دستگیری او و گرفتن تقاص به تعقیب اش می پردازند. این تعقیب و گریز در دل دشت و کوه و در گذر از رودها و دره ها و آبادی ها مخاطب را با خود همراه می کند و لذت همذات پنداری با آدم های داستان را به او می چشاند.
داستان های «جن خورده» دارای لحظاتی هستندکه یقه ی مخاطب را می گیرد و رها نمی کند و پس از خواندن با او در یادهایش می مانند.
«جن خورده» را بخوانید؛ چرا که شما نیز یک جن خورده اید!